Czym jest sebum i jak zredukować jego nadmiar?

Sebum to naturalny olej produkowany przez gruczoły łojowe, który pełni kluczową funkcję ochronną dla naszej skóry. Choć często kojarzone jest wyłącznie z błyszczeniem, zaskórnikami i cerą tłustą, w rzeczywistości jest niezbędnym elementem zdrowia skóry. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy dochodzi do nadmiernej produkcji sebum, czyli łojotoku. Zrozumienie mechanizmów jego powstawania oraz świadoma pielęgnacja pozwalają skutecznie ograniczyć jego nadmiar – bez naruszania naturalnej bariery ochronnej skóry.

Co to jest sebum?

Sebum to mieszanina lipidów wytwarzana przez gruczoły łojowe, która wydostaje się na zewnątrz przez ujścia mieszków włosowych. Składa się m.in. z triglicerydów i wolnych kwasów tłuszczowych, wosków, skwalenu oraz niewielkiej ilości cholesterolu. To właśnie ta warstwa odpowiada za „poślizg” na skórze po dotknięciu twarzy – zwłaszcza w miejscach, gdzie najwięcej gruczołów łojowych znajduje się: w strefie T (czoło–nos–broda), na skrzydełkach nosa, w okolicy brwi, a także na klatce piersiowej i plecach. Dużo gruczołów jest też na skórze głowy, dlatego nadmiar sebum często objawia się przetłuszczaniem włosów u nasady.

Co ważne sebum:

  • wzmacnia warstwę ochronną skóry i ogranicza nadmierną utratę wody (TEWL);

  • pomaga utrzymywać fizjologiczne pH;

  • działa w pewnym stopniu antyoksydacyjnie i wspiera ochronę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi (wiatr, mróz, zanieczyszczenia, promieniowanie);

  • zabezpiecza przed mikrourazami i częścią drobnoustrojów.

Problemem jest dopiero nadprodukcja sebum (łojotok) albo sytuacja, w której sebum miesza się z martwymi komórkami naskórka i zanieczyszczeniami, tworząc tzw. korek w ujściu mieszka.

Jakie są przyczyny nadmiernego wydzielania sebum?

Nadmierna produkcja sebum to złożony problem dermatologiczny, który bardzo rzadko ma jedną, prostą przyczynę. Najczęściej jest efektem współdziałania czynników wewnętrznych i zewnętrznych, które wpływają na aktywność gruczołów łojowych oraz ich reakcję na potrzeby skóry. W fizjologicznych warunkach sebum pełni funkcję ochronną, jednak w momencie, gdy dochodzi do zwiększonej produkcji sebum, równowaga skóry zostaje zaburzona.

  1. Zaburzenia gospodarki hormonalnej – hormony androgenowe, szczególnie w okresie dojrzewania, ciąży, cyklu menstruacyjnego czy przy zaburzeniach endokrynologicznych, silnie stymulują pracę gruczołów łojowych. W takich sytuacjach produkcja sebum wzrasta, a jego nadmiar gromadzi się na powierzchni skóry twarzy oraz w obrębie mieszków włosowych, prowadząc do błyszczenia skóry, rozszerzonych porów i zwiększonej widoczności zaskórników.

  2. Predyspozycje genetyczne – jeśli w rodzinie występowała nadprodukcja sebum, istnieje duże prawdopodobieństwo, że gruczoły łojowe będą reagować intensywniej na bodźce hormonalne i środowiskowe. W takich przypadkach nawet prawidłowa pielęgnacja może nie wystarczyć bez odpowiednio dobranej, długofalowej rutyny regulującej wydzielanie sebum.

  3. Nieodpowiednia pielęgnacja skóry – paradoksalnie zbyt agresywne oczyszczanie, stosowanie silnych detergentów, alkoholu czy nadmierne złuszczanie mogą prowadzić do uszkodzenia bariery hydrolipidowej. Skóra, broniąc się przed nadmierną utratą wody, reaguje wzmożoną produkcją łoju skórnego, co nasila problem tłustej cery, zamiast go rozwiązywać. W efekcie dochodzi do błędnego koła, w którym nadmierne wydzielanie sebum jest odpowiedzią na przesuszenie.

  4. Styl życia – przewlekły stres pobudza wydzielanie kortyzolu, który pośrednio zwiększa aktywność gruczołów łojowych. Dodatkowo dieta bogata w produkty wysoko przetworzone, cukry proste i tłuszcze nasycone może nasilać nadmiar sebum na twarzy, zwłaszcza u osób ze skłonnością do stanów zapalnych. Nie bez znaczenia są także czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie powietrza czy wysoka temperatura, które sprzyjają nagromadzeniu sebum na powierzchni skóry.

Jakie są objawy nadmiernej produkcji sebum?

  • Szybkie błyszczenie się skóry w ciągu dnia;

  • Uczucie tłustej warstwy i lepkości na skórze;

  • Rozszerzone pory i większa widoczność ujść mieszków;

  • Większa skłonność do zaskórników (otwartych i zamkniętych);

  • Nawracające stany zapalne i niedoskonałości;

  • Makijaż szybciej przestaje wyglądać estetycznie, a cera wygląda na ciężką mimo świeżego mycia.

Czym grozi nadprodukcja sebum?

Gdy nadmierne wydzielanie sebum trwa miesiącami, skóra zaczyna działać w trybie ciągłego przeciążenia. Najczęstszymi konsekwencjami są wówczas:

  • zatykanie ujść mieszków włosowych – sebum + martwy naskórek + zanieczyszczenia tworzą czopy, co zwiększa widoczność porów i sprzyja zaskórnikom;

  • większe ryzyko stanów zapalnych i trądziku – szczególnie jeśli dojdzie do zaburzenia mikrobiomu;

  • podrażnienie i osłabienie bariery przy błędnej pielęgnacji (zbyt mocne mycie, za częste kwasy);

  • na skórze głowy: przetłuszczanie u nasady, uczucie ciężkich włosów, a czasem większa skłonność do łuszczenia, bo mieszki działają w mniej stabilnym środowisku.

Jakie składniki aktywne ograniczają wydzielanie sebum na twarzy?

Retinal 

  • Retinal, będący jedną z najbardziej aktywnych form witaminy A, wykazuje silne działanie regulujące w przypadku nadmiernej produkcji sebum;

  • Wpływa bezpośrednio na normalizację pracy gruczołów łojowych, ograniczając ich nadreaktywność i zmniejszając ilość wydzielanego łoju;

  • Jednocześnie przyspiesza odnowę komórkową, zapobiega rogowaceniu ujść mieszków włosowych i redukuje ryzyko powstawania zaskórników;

  • Regularne stosowanie retinalu prowadzi do wyraźnego zmniejszenia wydzielania sebum, ograniczenia przetłuszczania się skóry oraz poprawy jej struktury.

Kwas mlekowy

  • Kwas mlekowy należy do grupy alfa-hydroksykwasów (AHA) i pełni podwójną funkcję w pielęgnacji skóry z nadmiarem sebum;

  • Z jednej strony delikatnie złuszcza martwe komórki naskórka, zapobiegając ich nagromadzeniu w ujściach mieszków włosowych, z drugiej – działa nawilżająco jako naturalny składnik czynnika nawilżającego NMF;

  • Regularne stosowanie kwasu mlekowego wspiera normalizację procesu keratynizacji, poprawia strukturę skóry i ogranicza tworzenie się zaskórników;

  • Dodatkowo wpływa korzystnie na mikrobiom skóry, co ma znaczenie w regulacji pracy gruczołów łojowych i zmniejszaniu skłonności do stanów zapalnych.

Witamina C

  • Witamina C jest silnym antyoksydantem, który chroni skórę przed stresem oksydacyjnym i negatywnym wpływem czynników środowiskowych, takich jak zanieczyszczenia powietrza czy promieniowanie UV;

  • W pielęgnacji skóry z nadmierną produkcją sebum odgrywa ważną rolę regulującą – pośrednio wpływa na pracę gruczołów łojowych poprzez działanie przeciwzapalne i normalizujące;

  • Dodatkowo stymuluje syntezę kolagenu, poprawia jędrność skóry oraz wyrównuje koloryt, co sprawia, że cera wygląda na bardziej świeżą i zdrową.


Niacynamid 

  • Niacynamid jest jednym z najlepiej przebadanych składników regulujących wydzielanie sebum i aktywność gruczołów łojowych, dlatego szczególnie dobrze sprawdza się w pielęgnacji cery tłustej, mieszanej oraz problematycznej;

  • Regularne stosowanie niacynamidu prowadzi do widocznego obniżenia wydzielania sebum, a tym samym zmniejsza problem nadmiernego błyszczenia, rozszerzonych porów i widoczności zaskórników;

  • Składnik ten wzmacnia również barierę hydrolipidową, co ma kluczowe znaczenie w przypadku nadmiernego wydzielania sebum spowodowanego nieodpowiednią pielęgnacją lub przesuszeniem skóry;

  • Dodatkowo niacynamid wykazuje właściwości przeciwzapalne, wspierając zdrowie skóry i ograniczając ryzyko powstawania niedoskonałości wynikających z nadprodukcji sebum.

Nadmiar sebum na twarzy – pielęgnacja cery z Ph.Doctor

RANO – lekko, ale konsekwentnie

  1. Oczyszczanie (1 minuta) – Delikatna emulsja do mycia twarzy Ph. Doctor
    Myj twarz i szyję minimum minutę. Ten krok usuwa sebum nagromadzone w nocy bez efektu „skrzypiącej skóry”, który często nasila łojotok.

  2. Antyoksydacja i wsparcie równowagi – Tetra C Serum Ph. Doctor
    Na suchą skórę po myciu. Witamina C pomaga chronić skórę przed wpływem środowiska i wspiera bardziej jednolity wygląd (co bywa trudne przy cerze przetłuszczającej się).

  3. Nawilżenie bez obciążania – Lipidowy krem do twarzy Ph. Doctor
    Dobrze dobrany krem zmniejsza reakcję obronną skóry i pomaga ograniczyć zwiększoną produkcję sebum wywołaną przesuszeniem.

  4. Ochrona UV – SPF 50+ – SUNSET SPORT SPF 50+ lub Sunset AR Krem do twarzy na dzień z filtrem SPF 50+
    Filtr to codzienny fundament. Promieniowanie słoneczne i stres oksydacyjny pogarszają stan skóry, a przy cerze problematycznej szybciej widać konsekwencje w porach i niedoskonałościach.

WIECZÓR – dokładnie, ale bez agresji

  1. Demakijaż i zmycie filtrów – Osmogel Precleanser
    Na suchą skórę, delikatny masaż, spłukanie letnią wodą. To etap, który realnie zmniejsza ryzyko zapychania porów, bo usuwa to, co najczęściej zostaje po całym dniu (SPF, makijaż, zanieczyszczenia).

  2. Drugie mycie (1 minuta) – Delikatna emulsja do mycia twarzy Ph. Doctor
    Domyka oczyszczanie i przygotowuje skórę na składniki aktywne.

  3. Tetra C Serum + Lipidowy krem
    Jeśli to dla Ciebie komfortowe – możesz stosować jak rano. 

Retinal – kiedy i jak włączyć, żeby regulował, a nie podrażniał?

FACE & BODY RetinALL 0,05% albo RetinALL IN ONE 0,1% stosuj tylko na noc. Jeśli dopiero zaczynasz, zacznij od niższego stężenia i wprowadź retinal 2–3 razy w tygodniu. Przy skłonności do przesuszenia zastosuj metodę kanapkową: krem → retinal → krem. Dopiero po zbudowaniu tolerancji możesz przejść do aplikacji na suchą skórę.

Kwas mlekowy 12% – dla porów i wygładzenia (1–2× tygodniowo)

Kwas mlekowy 12% Peeling do twarzy i ciała – stosuj wieczorem na umytą i osuszoną skórę, szczególnie w miejscach z rozszerzonymi porami. Na start 3–5 minut, stopniowo do 15 minut.
W dni z kwasem nie stosuj retinalu — naprzemienny schemat działa skuteczniej i bezpieczniej.

Nadmierna produkcja sebum – pielęgnacja skóry głowy z Ph.Doctor

W przypadku skóry głowy kluczowe jest, żeby usuwać sebum i stylizację, ale nie doprowadzać do podrażnienia, bo to często nasila przetłuszczanie i dyskomfort. Najważniejsze, aby pamiętać o:

  1. Głębszym oczyszczeniu 1× w tygodniu – za pomocą Squama Clean (pre-szampon)
    Aplikuj na suchą skórę głowy na 5–10 minut. Ten krok pomaga odblokować ujścia mieszków i usunąć złogi zrogowaciałego naskórka oraz sebum. Potem spłucz i przejdź do szamponu.

  2. Myciu regularnym – tutaj sięgnij po Oczyszczający szampon dermatologiczny
    Wmasuj go w skórę głowy, spłucz, a następnie powtórz i zostaw pianę na 2–3 minuty. Formuła wspiera komfort i równowagę mikrobiomu, a jednocześnie „czyści” bez ostrej agresji.

Podsumowanie – sebum i jego nadmiar

Podsumowując:

  • sebum to naturalny lipidowy film ochronny skóry, niezbędny dla jej nawilżenia i bariery hydrolipidowej;

  • nadmierna produkcja sebum wynika najczęściej z zaburzeń hormonalnych, genetyki, stresu oraz niewłaściwej pielęgnacji;

  • nadmiar łoju prowadzi do błyszczenia skóry, rozszerzonych porów, zaskórników i stanów zapalnych.

  • regulacja sebum wymaga delikatnego, regularnego oczyszczania bez silnych detergentów;

  • ważnymi składnikami aktywnymi są, m.in.: niacynamid, kwas mlekowy, witamina C i retinal – regulują one pracę gruczołów łojowych i wspierają barierę skóry.

Sekcja FAQ

  1. Jak pozbyć się nadmiaru sebum?

Regularnie, ale delikatnie oczyszczaj skórę, nawilżaj ją lekkimi formułami i stosuj składniki regulujące wydzielanie sebum, takie jak niacynamid, kwas mlekowy czy retinal. Unikaj agresywnych detergentów i przesuszania skóry.

  1. Jaki hormon odpowiada za sebum?

Za produkcję sebum w największym stopniu odpowiadają androgeny, zwłaszcza dihydrotestosteron (DHT), który stymuluje aktywność gruczołów łojowych.

  1. Co oznacza nadmiar sebum?

Nadmiar sebum (łojotok) to stan, w którym gruczoły łojowe produkują zbyt dużo łoju, co prowadzi do błyszczenia skóry, rozszerzonych porów i zwiększonej skłonności do zaskórników oraz stanów zapalnych.

Bibliografia:

  1. Jankowiak W., Imielski W., Pachurka J., Kosmetologia wobec problemów cery tłustej i trądzikowej, Kosmetologia Estetyczna 2016, t. 5, nr 6.

  2. Oleksyn D., Budowa i funkcje skóry w aspekcie jej nadmiernego przetłuszcza się i powstawania trądziku [w:] Problems and prospects of territories' socio-economic development, materiały z 7. międzynarodowej konferencji naukowej organizowanej przez Wyższą Szkołę Zarządzania i Administracji w Opolu 2018.

  3. Del Rosso JQ, Kircik L. The primary role of sebum in the pathophysiology of acne vulgaris and its therapeutic relevance in acne management. J Dermatolog Treat. 2024 Dec;35(1):2296855.

  4. Endly DC, Miller RA. Oily Skin: A review of Treatment Options. J Clin Aesthet Dermatol. 2017 Aug;10(8):49-55.

 

27. grudzień. 2025 — Dr n. med. Nina Wiśniewska
Lewo Starsze artykuły Wróć do Blog kosmetyczny Ph.Doctor Nowszy artykuł Prawo