Łupież - przyczyny powstawania, pielęgnacja oraz możliwości postępowania

Łupież to jedna z najczęstszych dolegliwości skóry głowy, objawiająca się nadmiernym złuszczaniem naskórka w postaci białych (łupież suchy) lub szaro-żółtych, tłustych łusek. Często towarzyszą mu świąd, podrażnienie i uczucie dyskomfortu. U podłoża problemu leży zwykle połączenie kilku czynników: nadmiernego namnażania drożdżaków Malassezia, zaburzeń wydzielania sebum, stresu, czy niewłaściwej pielęgnacji. W praktyce łupież pojawia się wtedy, gdy dochodzi do zaburzenia równowagi skóry głowy na trzech poziomach: sebum, mikrobiomu i bariery naskórkowej.

Skąd się bierze łupież?

W zdrowej skórze głowy odnowa komórek przebiega w cyklu ok. 28 dni i jest praktycznie niewidoczna. W łupieżu proces przyspiesza nawet do 7–21 dni – komórki złuszczają się szybciej, często, zanim dojrzeją, przez co widoczny jest na włosach i ubraniu martwy naskórek w formie „płatków”.

Kluczowy mechanizm polega na rozwoju reakcji zapalnej skóry głowy (często subtelnej), której towarzyszy przyspieszenie procesu złuszczania naskórka, a drożdżaki z rodzaju Malassezia wykorzystują sprzyjające warunki, takie jak zwiększona produkcja sebum, do intensywniejszego namnażania.

Jak wygląda łupież?

To, jak wygląda łupież, zależy od jego typu i dominującego problemu skóry:

• białe, drobne, sypiące się płatki – typowe dla łupieżu suchego;
• żółtawe płatki, przylegające do skóry – częstsze w łupieżu tłustym;
• często towarzyszy temu uporczywy świąd, uczucie ściągnięcia, pieczenie, a przy silniejszym podrażnieniu także zaczerwienienie.

Jakie są przyczyny łupieżu?

Najczęstszymi przyczynami łupieżu są:

• zwiększona aktywność gruczołów łojowych i nadprodukcja sebum (sprzyja rozrostowi Malassezia);
• przesuszenie skóry głowy (paradoksalnie może prowadzić do wtórnego łojotoku);
• stres (nasila stan zapalny i zaburza mikrobiom);
• zaburzenia hormonalne (zwłaszcza wpływ androgenów – dlatego łupież częściej dotyczy mężczyzn i nasila się w okresie dojrzewania);
• błędy w pielęgnacji włosów: agresywne szampony, zbyt rzadkie mycie włosów, niedokładne spłukiwanie produktów, ciężka stylizacja włosów (żele, lakiery), przegrzewanie suszarką;
• dermatozy i choroby skóry: łojotokowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, czasem łuszczyca (mogą imitować objawy łupieżu).

Jakie są rodzaje łupieżu?

Łupież suchy (łupież zwykły, pityriasis simplex)

Łupież suchy to drobne, białe/srebrzyste łuski, zwykle bardziej „sypiące”, często na skórze suchej lub odwodnionej. Łupież suchy charakteryzuje się nasileniem w sezonie grzewczym i po stosowaniu agresywnych detergentów.

Łupież tłusty (łupież łojotokowy, pityriasis steatoides)

Łupież tłusty to większe, żółtawe łuski, skóra bywa zaczerwieniona, włosy szybciej się przetłuszczają. Może towarzyszyć łojotokowe zapalenie skóry i silniejszy świąd.

Inne rodzaje łupieżu, które nie dotyczą skóry głowy

• Łupież pstry (pityriasis versicolor) – dotyczy częściej tułowia (klatce piersiowej, plecach), a nie skóry głowy. Tworzy drobnopłatowe złuszczanie i plamy o różnym zabarwieniu.
• Łupież biały skóry gładkiej (pityriasis alba) – najczęściej u dzieci i młodzieży, zwykle na twarzy; wiąże się z suchością i często z atopią.
• Łupież różowy Giberta – choroba rumieniowo-złuszczająca (nie jest „typowym” łupieżem skóry głowy), z blaszką macierzystą, zwykle na tułowiu.

Niewłaściwa pielęgnacja – główny powód łupieżu kosmetycznego

Łupież kosmetyczny to sytuacja, w której problem napędza nie tyle choroba, ile codzienne nawyki. Najczęstsze przyczyny to:

• rzadkie mycie przy skórze łojotokowej;
• zbyt agresywne szampony i detergenty (podrażniają barierę, a skóra reaguje łuszczeniem);
• niedokładne spłukiwanie produktów;
• ciężkie kosmetyki do stylizacji włosów;
• przegrzewanie skóry głowy (gorąca suszarka, ciasne czapki).

Jakie składniki aktywne mogą pomóc w redukcji łupieżu?

Saccharide Isomerate

Saccharide Isomerate to bioaktywny kompleks węglowodanowy, który strukturalnie naśladuje naturalny czynnik nawilżający skóry (NMF). Jego unikalną cechą jest zdolność trwałego wiązania się z keratyną obecną w warstwie rogowej skóry głowy, co zapewnia długotrwałe – nawet do 72 godzin – nawilżenie.

W kontekście łupieżu Saccharide Isomerate:

• ogranicza nadmierne przesuszenie skóry głowy, które często prowadzi do łupieżu suchego;
• zmniejsza uczucie ściągnięcia, świądu i dyskomfortu;
• wspiera równowagę mikrobiomu, tworząc środowisko mniej sprzyjające nadmiernemu namnażaniu drożdżaków Malassezia;
• poprawia tolerancję skóry na inne składniki aktywne, w tym kwasy i substancje oczyszczające.

Kwas mlekowy

Kwas mlekowy należy do grupy alfa-hydroksykwasów (AHA) i naturalnie występuje w skórze jako element jej fizjologii. W pielęgnacji skóry głowy pełni podwójną funkcję: nawilżającą i regulującą proces złuszczania.

Jego działanie w terapii łupieżu obejmuje:

• delikatne złuszczanie martwych komórek naskórka, bez ryzyka silnego podrażnienia;
• normalizację tempa odnowy komórkowej, które w łupieżu jest znacznie przyspieszone;
• wspieranie bariery hydrolipidowej poprzez stymulację produkcji ceramidów;
• działanie prebiotyczne – wspiera prawidłowy mikrobiom skóry głowy, co może przyczyniać się do utrzymania zdrowej równowagi skóry.

Kwas salicylowy

Kwas salicylowy to klasyczny beta-hydroksykwas (BHA), znany z silnych właściwości keratolitycznych. Dzięki swojej lipofilności skutecznie przenika przez warstwę sebum, docierając do ujść mieszków włosowych i złogów keratynowych.

W pielęgnacji przeciwłupieżowej:

• usuwa nagromadzony martwy naskórek i łuski, charakterystyczne dla łupieżu tłustego i łojotokowego;
• oczyszcza ujścia mieszków włosowych, wspomagając prawidłową funkcję skóry głowy
• zmniejsza stany zapalne i zaczerwienienie skóry głowy;
• zwiększa skuteczność innych składników aktywnych poprzez poprawę ich penetracji.

Capryloyl Salicylic Acid

Capryloyl Salicylic Acid to lipofilna pochodna kwasu salicylowego, określana często jako LHA (Lipohydroxy Acid). W porównaniu do klasycznego BHA działa wolniej i bardziej selektywnie, dzięki czemu jest lepiej tolerowana przez skórę wrażliwą.

Jej główne zalety w walce z łupieżem to:

• precyzyjne, kontrolowane złuszczanie warstwy rogowej;
• działanie seboregulujące, istotne przy łupieżu tłustym i łojotokowym zapaleniu skóry;
• właściwości przeciwzapalne;
• poprawa komfortu skóry głowy bez efektu przesuszenia.

Pielęgnacja skóry głowy i włosów z Ph.Doctor

1) Raz w tygodniu: dokładne oczyszczanie skóry głowy

Pieniący pre-szampon oczyszczający – Squama Clean

Dlaczego ten krok działa przy łupieżu?

Bo usuwa główną przyczynę problemu – nagromadzony martwy naskórek i złogi keratynowe, które zaburzają równowagę mikrobiomu skóry głowy i sprzyjają nadmiernemu przetłuszczaniu.

Działanie składników aktywnych:

• kwas salicylowy – keratolitycznie odkleja łuskę i ułatwia jej usunięcie;
• capryloyl salicylic acid (LHA) – wspiera oczyszczanie w środowisku sebum, pomaga przy łupieżu tłustym;
• składniki nawilżające i łagodzące – zmniejszają ryzyko podrażnień skóry głowy po oczyszczaniu.

Jak stosować (praktycznie):

• nałóż na suchą skórę głowy i rozprowadź równomiernie;
• pozostaw na 5–10 minut;
• wykonaj delikatny masaż skóry głowy, stopniowo dodając ciepłą wodę, aż produkt zacznie się pienić
• dokładnie spłucz 
• zawsze przejdź do drugiego etapu: szampon.

Uwaga: produktu nie stosuje się w ciąży i w trakcie karmienia piersią – to ważne przy planowaniu rutyny.

2) Na co dzień: delikatne, ale skuteczne mycie

Oczyszczający szampon dermatologiczny od Ph. Doctor

Działa profilaktycznie na nawroty, bo skóra głowy z tendencją do łupieżu potrzebuje regularności. Preparat ten jest skuteczny przy łupieżu, ponieważ:

• usuwa sebum i zanieczyszczenia bez agresywnego odtłuszczania;
• wspiera równowagę mikrobiomu i zmniejsza przesuszenie, które często nasila łupież suchy;
• jest przyjazny dla skóry wrażliwej.

Składniki aktywne:

• Saccharide Isomerate – długotrwale nawilża, zmniejsza świąd i łuszczenie wynikające z suchości;
• kwas mlekowy – delikatnie złuszcza, wspiera barierę i pomaga ograniczać nadmierne rogowacenie.

Wykonuj dwa mycia:

• pierwsze: „techniczne” – usuwa brud i sebum;
• drugie: pielęgnacyjne – zostaw pianę na 2–3 minuty, żeby składniki aktywne miały czas zadziałać;
• spłukuj bardzo dokładnie (to jeden z najważniejszych sposobów na łupież, gdy problem nasila stylizacja włosów).

Podsumowanie – jak radzić sobie z łupieżem?

Podsumowując:

• łupież to przewlekła, nawrotowa dolegliwość skóry głowy związana z zaburzeniem mikrobiomu, nadmiernym złuszczaniem naskórka i często nadaktywnością gruczołów łojowych;
• kluczową rolę w jego powstawaniu odgrywają drożdżaki Malassezia, stres, zaburzenia hormonalne oraz niewłaściwa pielęgnacja;
• skuteczna redukcja łupieżu wymaga jednoczesnego działania: oczyszczania, regulacji sebum, złuszczania martwego naskórka i odbudowy bariery hydrolipidowej;
• składniki aktywne, takie jak kwas mlekowy, kwas salicylowy, capryloyl salicylic acid oraz Saccharide Isomerate działają synergicznie – redukują łuszczenie, świąd i podrażnienia, czy wspierają równowagę mikrobiomu;
• regularna, świadoma pielęgnacja skóry głowy oraz unikanie czynników nasilających problem pozwalają skutecznie ograniczyć objawy i zapobiegać nawrotom łupieżu.

Sekcja FAQ

1. Jak szybko pozbyć się łupieżu?

Najszybciej działa połączenie regularnego oczyszczania skóry głowy, stosowania preparatów z substancjami keratolitycznymi i przeciwgrzybiczymi oraz eliminacji czynników nasilających problem (stres, agresywna pielęgnacja, przesuszenie).

2. Jak myć włosy, żeby nie mieć łupieżu?

Włosy należy myć regularnie, letnią wodą, łagodnymi szamponami dopasowanymi do skóry głowy. Ważne jest dokładne spłukiwanie kosmetyków, unikanie agresywnych preparatów.

Bibliografia:

1. Brzezińska-Wcisło L., Wcisło-Dziadecka D., Lis-Święty A., Łupież i łojotokowe zapalenie owłosionej skóry głowy – patogeneza, obraz kliniczny oraz aspekty terapeutyczne, Post Dermatol Alergol, R. 24, cz. 2 (2007), s. 59-64.

2. Turner G. A., Hoptroff M., Harding C. R.: “Stratum corneum dysfunction in dandruff” International Journal of Cosmetic Science, 2012, 34, 298–306.

3. Drago F., Broccolo F., Rebora A., Łupież różowy: aktualizacja danych z krytyczną oceną możliwej etiologii herpeswirusowej, DERMATOLOGIA PO DYPLOMIE • TOM 1 NR 1 2010.

4. https://www.termedia.pl/dermatologia/Lupiez-czyli-uciazliwy-problem,35170.html [dostęp online: 16.12.2025]